ABS,
kullanıldığı taşıtın kararlılığını, manevra ve durma yeteneğini
artırabilen bir fren sistemidir. Dört-tekerlek ABS, tekerlek kilitlenmesini
önleyerek, sürücülere acil frenleme durumlarında kararlılık ve yön
kontrolü sağlamaktadır. İlk kez 1936 yılında Almanya'da geliştirilen
ve patenti alınan ABS, Almanca "antiblockiersystem." teriminden
kısaltılmıştır ve İngilizcesi de benzer anlamdaki Anti-lock Brake
System dir. ABS, her tekerleğin yakınında dönme hızını algılayarak
tekerleklerin çekiş kaybettiği ve kilitlenmek üzere olduğunu algılayan
sensörlere sahiptir. Elektronik kontrol ünitesi (ECU- Electronic
Kontrol Unit) bu sinyalleri değerlendirerek, fren basıncını değiştirmek
yoluyla tekerlek kilitlenmesini önleyen hidrolik kontrol ünitesine
(HCU- Hydraulic Kontrol Unit) komutlar gönderir.
ABS
nasıl çalışır?
Sürücü dört-tekerlek ABS 'li bir taşıtın fren pedalına sertçe bastığında,
sistem otomatik olarak fren basıncını dört tekerlekte düzenleyerek,
tekerlek kilitlenmesini önlemek üzere her tekerleğin fren basıncını
bağımsız olarak ayarlar. ABS, frenleri saniyede 18 defa kadar pompalayarak,
sürücülere belirli ölçüde yönlendirme yeteneği kazandırmaktadır.
Dört
tekerlek ve iki arka tekerlek ABS'lerin farkı
Dört-tekerlek ABS, acil durma koşullarında taşıt kararlılık ve geliştirilmiş
manevra yeteneğini sürdürmek için tasarlanmıştır. Dört-tekerlek
ABS donatılmış bir taşıtta frenleme sistemi, dört tekerleğin her
birinde tekerlek kilitlenmesini önleyerek, sürücüye geliştirilmiş
yönlendirme kontrolü sağlamak için frenleme basıncını düzenler.
Arka-tekerlek ABS ise, daha çok kamyonet, minibüs ve spor taşıtlarda
görülmekte ve sadece arka tekerleklerin tekerlek kilitlenmesini
önlemek için kullanılmaktadır. Bu sistem sürücüye doğrultu kararlılığını
sürdürmek ve taşıtın arkasının yanlara kaymasını önlemekte yardımcı
olmaktadır. Arka-tekerlek ABS sistemlerinde ön tekerleklerin hâlâ
tıpkı geleneksel frenlerdeki gibi kilitlenme eğilimi vardır. Eğer
kilitlenme olursa, sürücü fren pedal basıncını ön tekerleklerin
tekrar dönmeye başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır. Böylece sürücü
taşıtı yönlendirebilir.
ABS'nin
çalıştığı nasıl anlaşılır?
ABS'lerin çoğunda sistemin etkin hale gelmesi sürücü tarafından
anlaşılabilmektedir. Sürücü mekanik bir ses duyar ve bazı basınç
dalgalanmalarını veya fren pedalının sertliğinin daha da arttığını
hisseder. Gürültü işitildiğinde veya basınç dalgalanmaları hissedildiğinde,
ayağın fren pedalında tutulması önemlidir. Sert basınç uygulamasına
devam edilmelidir.
ABS
ile yapılması ve yapılmaması gerekenler
Uygun kullanılması halinde dört-tekerlek ABS güvenli ve etkin bir
frenleme sistemidir. Maksimum güvenlik ve sistemin tüm avantajlarından
yararlanmaları için, sürücülerin ABS sistemlerinin nasıl çalıştığını
doğru olarak bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir. Bu kurallar
aşağıda sıralanmıştır:
Ayağınızı
frenin üzerinde tutun
Yönlendirme yaparken dört-tekerlek ABS'nin uygun çalışmasını sürdürmek
için fren üzerinde sert ve sürekli basıncı koruyun. Fren pedalı
salınımlar yaparken bile freni pompalamaktan kaçının. Ancak, arka-tekerlek
ABS ile donatılmış taşıtlarda, ön tekerleklerin geleneksel frenler
gibi kilitlenme eğilimi vardır. Eğer kilitlenme olursa, sürücü taşıtı
yönlendirebilmek için, fren pedal basıncını ön tekerleklerin tekrar
dönmeye başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır.
Durmak
için yeterli mesafe bırakın
İyi koşullarda öndeki taşıtlar üç saniye, kötü koşullarda daha fazla
süre geriden takip edilmelidir.
ABS
ile sürüş pratiği yapın
ABS çalışırken meydana gelen basınç dalgalanmalarının nasıl hissedildiğini
öğrenin. Acil frenleme yapmak için boş alanlar ve park yerleri uygun
olabilir.
Aracın
kullanım kataloğuna bakın
ABS ile ilgili ilave sürüş bilgileri için aracın kataloğuna bakmayı
ihmal etmeyin.
ABS'li
taşıtı çılgınca kullanmayın
ABS'li taşıt size virajları hızlı dönme, şeritleri ani değiştirme
veya ani manevralar yapma hakkı vermez. Bu tür davranışlar ne uygun
ne de güvenlidir.
Frenleri
pompalamayın
Dört tekerlek ABS'li taşıtlarda freni pompalamak, sistemi açıp kapatmaktadır.
ABS frenleri sizin yerinize otomatik ve çok daha hızlı oranda pompalamakta
ve iyi yön kontrolü sağlamaktadır.
Direksiyonu
unutmayın
Dört tekerlek ABS, acil frenleme durumunda sürücünün yön kontrolü
yapmasını sağlar. Yönlendirme sırasında taşıt tam olarak duruncaya
kadar, ayağınızı fren pedalına sertçe basılı olarak tutun. Ayağınızı
fren pedalından ayırmayın zira bu ABS'yi ayırır. ABS ile frenleme
sırasında yönlendirme yeteneğiniz olsa bile, taşıtınız kaygan yolda
kuru yoldaki kadar keskin dönemeyebilir. Arka-tekerlek ABS'li taşıt
kullanan sürücüler dikkatli ve sertçe fren yapmalı ve tekerleklerin
kilitlenmeye başladığını hissettiklerinde, basıncı bir miktar azaltmalıdırlar.
Mekanik
gürültüler ve/veya küçük pedal titreşimlerinden paniklemeyin
ABS-donatılmış taşıtla fren yaparken meydana gelen mekanik gürültüler
ve/veya küçük pedal titreşimlerinden paniklemeyin. Bu koşullar normaldir
ve sürücünün ABS'nin çalıştığını anlamasını sağlar.
ABS
genellikle geleneksel frenlerden daha çabuk durdurur ancak, fizik
kanunlarını değiştiremez
ABS genellikle ıslak yüzeylerde ve buzlu veya sertleşmiş kar kaplı
yollarda iyi frenleme sağlayabilmektedir. Her ne kadar genellikle
geleneksel sistemlerdeki sert frenlemede karşılaşılan tehlikeli
tekerlek kilitlenmesi kadar olmasa da, kumlu çakıllı yollarda veya
yeni yağmış kardaki frenlemede durma süreleri daha uzun olabilir.